‘සංදේශය – 1960’ – නොමියෙන සිනමා නිර්මාණය
නිර්මාණයට පෙර පසුබිම
1956 වසරේදී සිංහල සිනමා කර්මාන්තය වැදගත් සංධිස්ථානයක් පසු කරමින් රේඛාව චිත්රපටය නිර්මාණය විය. ඉන්දියානු සිනමාවේ අතකොළුවෙක් ව ගොඩනැගෙමින් තිබූ සිංහල සිනමාව ඉන් ඔබ්බට ගෙන ගොස් ඉන්දීය චිත්රාගාර තුළ බිහි වූ සිනමා පට වෙනුවට පිටත පසුතල යොදාගනිමින් ලංකාව තුළ නිර්මාණය වන පළමු චිත්රපටය ලෙසින් රේඛාව සිනමා ඉතිහාසයට එක් කිරීමට තරම් ලෙස්ටර් ජෙම්ස් පීරිස් මහතා නිර්භීත විය. අධ්යක්ෂණය, නිෂ්පාදනය, සහ තිර රචනය යන ප්රධානතම වගකීම් ත්රිත්වයම තම හිස මත පටවාගෙන එවැනි නිර්මාණයක් සිදුකිරීම නිතැතින්ම පැසසුමට ලක්විය යුතු කාරණාවකි. මේ කාරණා කෙසේ වෙතත් ප්රේක්ෂකාගාරය නම් රේඛාව එතරම් සතුටින් බාරගත් බවක් පෙනෙන්නට නොතිබුණි. චිත්රපටය පිළිබඳ බොහෝ දෙනා එල්ල කළේ පසුගාමී අදහසකි. මේ හේතූ නිසාම රේඛාව වාණිජ මට්ටමින් අසාර්ථක විය. ලෙස්ටර් මහතා වාණිජ වශයෙන් බොහෝ පහතට ඇද වැටුණි. යලිත් ලෙස්ටර් මහතා අතින් කිසිදු චිත්රපටයක් නිර්මාණය නොවන්නට එදා බොහෝ සෙයින් ඉඩ තිබුණි. ඔහු කලක් යන තුරුත් ක්ෂේත්රයෙන් ඈත් විය.
මෙවන් තත්වයක් උද්ගතව තිබියදී ඉන්දීය සිනමාවේ විශිෂ්ට රංගන ශිල්පියෙකු හා තරුවක් වූ රාජ් කපූර් මහතා මේ සඳහා මැදිහත් විය. චිත්රපටයක් නිර්මාණය කිරීමට ගොස් අසාර්ථකව ක්ෂේත්රයෙන් කොන් වූ නමුත් ලෙස්ටර් මහතාගේ හැකියාව පිළිබඳ කපූර් මහතා තුළ පැහැදීමක් විය. අනතුරුව ඔහු සිනමාස් ආයතනයේ කේ.ගුණරත්නම් මහතාගෙන් මේ දක්ෂ අධ්යක්ෂවරයාට නැවත අවස්ථාවක් ලබාදෙන මෙන් ඉල්ලීමක් කළේය. ඊට පිළිතුරු වශයෙන් කේ.ගුණරත්නම් මහතා සිනමාස් සමාගමට වසර 10ක් පිරීම නිමිත්තෙන් චිත්රපටයක් නිර්මාණය කිරීමට ලෙස්ටර් මහතාට ආරාධනා කළේය. මෙලෙසින් නිර්මාණය කිරීම ආරම්භ වූ සංදේශය චිත්රපටය නිර්මාණ කටයුතු අවසන් කර ප්රදර්ශණය ඇරඹීමත් සමඟ ප්රේක්ෂකයින් වැල නොකැඩී සිනමා ශාලාවල පිරෙන්නට විය. චිත්රපටය අති සාර්ථක විය. ඉහල ප්රතිචාර මෙන්ම ආදයම්ද ලැබුණි. එලෙසින් ලෙස්ටර් ජෙම්ස් පීරිස් මහතා යළි නගා සිටවූ, සිංහල සිනමාවේ සුවිශේෂි නිර්මාණයක් ලෙස ‘සංදේශය’ චිත්රපටය අවිවාදයෙන්ම පිළිගත හැක.
රූගත වූ හැටි
චිත්රපටයට පාදකව ඇත්තේ පෘතුගීසි ආණ්ඩු පාලන සමය තුළ වූ සිදුවීම් මාලාවකි. මෙම චිත්රපටය රූගත කෙරුණේ බෙලිහුල්ඔය ප්රදේශයේදීයි. බෙලිහුල්ඔය, ගලගම හා නන්පෙරියල් වතුයාය වැනි ස්ථාන චිත්රපටය සඳහා තෝරා ගැනෙන්නේ අහම්බයකිනි. දර්ශන පසුතල සොයා ලෙස්ටර් ඇතුළු පිරිස වැල්ලවාය බලා ගමන් කරමින් සිටියදී ඔවුන් ගමන්ගත් රථය බෙලිහුල්ඔය තානායම අසලදී ක්රියා විරහිතව නතර වන්නේ කවරෙකු හෝ එම ස්ථානය තෝරාගන්නට කියා පෙළඹවන්නට මෙනි. රථය අලුත් වැඩියාකරන අතරතුර ලෙස්ටර් හා ඔහුගේ කැමරා ශිල්පී විලී බ්ලේක් අවට සිරි නරඹන්නට සිතා ඇවිදයන්නට විය. එහිදි ලෙස්ටර්ට තම සිතෙහි මැවී තිබු පසුතල සඳහා මෙම ස්ථානය වඩා සුදුසු බව සිත්විය. අනතුරුව 1959 වසරේ මාර්තු මාසයේදී 150කට වඩා වැඩි පිරිසකගේ දායකත්වයෙන් ‘සංදේශය’ චිත්රපටයේ රූගතකිරීම් ඇරඹුණි. ආනන්ද ජයරත්න, බණ්ඩාර රාළගේ චරිතයට පණ පොවමින් ප්රධාන චරිතය නිරූපනය කළ අතර කාන්ති ගුණතුංග, සුමනාගේ චරිතයට සිය රංගන දායකත්වය ලබාදෙමින් ප්රධාන නිළිය ලෙසින් නිර්මාණයට එක් විය. මෙම දෙදෙනාටද අමතරව කාගෙත් අවදානයට යොමු වූ තවත් අයෙකු විය. ඔහු සිනමා නිර්මාණයට රංගනයෙන් දායකත්වය ලබා දුන්නද ඔහුට උවමනා වූයේ කැමරා ශිල්පියෙකු ලෙසින් සිය ගමන ආරම්භ කිරීමටයි. නමුත් ඊට අවස්ථාවක් ඔහුට නොලැබුණේ චිත්රපටයේ උප ප්රධාන චරිතය වූ තම්මිට ගේ චරිතයට පණපෙවීමට සිදු වූ නිසයි. කෙසේ වෙතත් රංගනය නම් අසාර්ථක නොවුණි. බොහෝ ප්රතිචාර ලැබෙන්නට විය. ‘සංදේශය’ චිත්රපටය ලෙස්ටර් මහතාට මෙන්ම මොහුගේ ගමන් මගේද හැරවුම් ලක්ෂයක් විය. ඒ ජාත්යන්තර සම්මානයට පාත්ර වූ ඩේවිඩ් ලීන් ගේ ක්වායි ගඟේ පාලම නම් චිත්රපටයේ කාර්මික ශිල්පියෙකු ලෙස අත්දැකීම් ලබා කැමරාකරුවෙකු වන්නට සිහින දුටු ඔහු රංගනයෙන් ප්රධාන චරිතයකට දායක වූ පළමු වතාව මෙය විය. පසු කාලීනව සිංහල සිනමාමේ ප්රතාපවත්, අසහාය රංගන ශිල්පියෙකු බවට පත් වූ ඔහු නමින් ගාමිණි ෆොන්සේකා නම් විය.
තවද චිත්රපටයේ නිෂ්පාදන කණ්ඩායම අතර සුවිශේෂී චරිතයක්ද විය. එංගලන්තයට ගොස් චිත්රපට කර්මාන්තය පිළිබඳ අධ්යනය ලැබූ ඇය සිංහල චිත්රපට නිෂ්පාදන කණ්ඩායමක් හා එක් වූ පළමු කාන්තාවද වනවා. නමින් සුමිත්රා ගුණවර්ධන වූ ඇය පසුව ලෙස්ටර් ජෙම්ස් මහතා සමග විවාහා වී සුමිත්රා පීරිස් නම් ප්රවීන චිත්රපට අධ්යක්ෂවරිය බවටද පත්විය. මාස 14 ක් පමණ අපමණ පීඩා විඳිමින් චිත්රපටය රූගතකිරීම් සිදුවිය. බෙලිහුල්ඔය ගම්වාසීන්ටද මෙය නැවුම් අත්දැකීමක් විය. ඔවුන්ගෙන්ද මේ සඳහා අනගි සහයක් ලැබුණි. දවසේ රූගත කිරීම් අවසාන වූ පසු ලෙස්ටර් ගම්වැසියන්ගේ විනෝදය හා රසවින්දනය උදෙසා චිත්රපටද පෙන්වූවේය. මෙලෙසින් බොහෝ පිරිසකගේ අප්රතිහත කැපවීම මත දැවැන්ත සිනමා නිර්මාණයක් බිහි වන අයුරු දිස්විය.
අවසන් සටන
චිත්රපටයේ දැවැන්තම දර්ශනය වූයේ පෘතුගීසි බලකොටුව පිපිර වීමේ දර්ශනයයි. සිංහල හටන්කරුවන් හා පෘතුගීසි සෙබලුන් අතර ඇතිවන අවසන් මහා සටනින් පසු බලකොටුව පුපුරවා හැරීමේ දර්ශනයක් තිර පිටපතේ සඳහන් විය. මෙහිදී චිත්රපටයේ කලා අධ්යක්ෂණය සිදුකළ ආරියවංශ වීරක්කොඩි මහතා ඇතුළු පිරිසගේ දක්ෂතාව පිළිබඳ සඳහන් කළ යුතුමය. මෙම පෘතුගීසි බලකොටුව සඳහා තුන් හුලස් කළු ගල් යොදාගනිමින් අඩි 23ක් උස 80ක් දිග බලකොටුවක් ඉදිකළේය. එහි ඉදිකිරීමේ කොන්තරාත්තුව හිමිකර ගෙන ඇත්තේ බෙලිහුල්ඔය ඒ.එම්.කේ දයාවංස නැමැති අයෙකි. ඒ සඳහා එකල මුදලින් රුපියල් විසිපන්දහසක පමණ මුදලක් වැයකොට ඇතැයි පැවසේ.
මෙම කාලවකවානුව තුළ පැවතියේ රසිකයා තුළ චිත්රපට උන්මාදයකි. යම් නිර්මාණයක් සිදුකිරීමේදි බොහෝ තරුණ පිරිස් අධ්යක්ෂවරයා මුණගැසී ස්වෙච්ඡාවෙන් රඟපෑම හා එක්වීමට ඉල්ලීම සුලභ කාරණයකි. එලෙසින් පැමිණි නළුවෙකු වූ සනී පීරිස් නැමැත්තා එක්තරා දර්ශනයකදී අධ්යක්ෂවරයාගේ උපදෙස් නොතකා බලකොටුවේ ඉහළ සිට පහතට පැන සිහිසුන්ව රෝහල්ගත වූ බවක්ද සඳහන්වනවා. කෙසේ වෙතත් අවසානයේ බලකොටුව පිපිරවීමේ දර්ශනය සඳහා නයිට්රෝග්ලිසරින් රාත්තල් 350ක් පමණ යොදවා පිපිරවීමට සැලසුම් කර තිබුණි. ඉතා අවදානම් සහගත වූ මෙම සිදුවීම සඳහා හමුදා සහයද ලැබුණි. ඒ පිපිරිමෙන් ජීවිත හානි සිදුවීම වැළැක්වීමටයි. හමුදාව විසින් අනතුරු ඇඟවීම් සංඥා කර ගම්මුන්ද ආරක්ෂිත ස්ථාන වෙත ගෙන ගොස් පිපිරවීම සඳහා සියල්ල සැළසුම් විය. මෙහි දී කැමරා ශිල්පී විලී බ්ලේක් හට පැවරුණේ සුළුපටු වගකීමක් නොවේ. පිපිරීම සිදුවන මොහොත කැමරා පහකින් හසුකර ගැනීමට සැලසුම් විය. ප්රධාන කැමරාවද වැලි කොට්ට යොදා ආවරණය කර තිබුණි. සියල්ල සූදානම්ය. අත්වැරදීම් හෝ අතපසුවීම් විය නොහැක. එසේ වූවහොත් දර්ශනය සඳහා ගොඩනැගූ බලකොටුව යළි ඉදිකළ නොහැකිය. අවසන් සංඥාවද නිකුත් විය. මහා හඩින් බලකොටුව පුපුරා යන්නට විය. කළු දුමාරය අහස වසමින් නැගෙන්නට විය. කෙසේ නමුත් විසි වී ආ එක් ගල් කැබැල්ලක් ක්ෂණයකින් කැමරා පහෙන් එකක කාචය සුනු විසුනු කරමින් කැමරාවේ ගැටුණි. පාඩුවකි. නමුත් දර්ශනය මැනවින් කැමරා තුළ සටහන්ව තිබුණි. මෙලෙසින් චිත්රපටයේ අවසාන දර්ශනයද රූගත කොට නිමාවිය.
ප්රදර්ශනය ඇරඹීම
චිත්රපටය මාස 14ක ඇවැමෙන් පසු 1960 වසරේ මාර්තු මස 30 වනදා ප්රදර්ශනය ආරම්භ විය. මෙහි මංගල දර්ශනය ශ්රීමත් ජෝන් කොතලාවල මහතාගේ මූලිකත්වයෙන් සිදුවිය. සිනමා ශාලා වෙතින් ඈත්ව සිටී ප්රේක්ෂකයා යළි සිනමා ශාලා වෙත ගෙන්වා ගැනීමට ‘සංදේශය’ චිත්රපටයට හැකිවිය. ප්රතිචාර ඉතා ඉහලින් ලැබුණි. ගාමිණී , සැපයර් ඇතුළු සිනමා ශාලා 25ක පළමු වටයේ ප්රදර්ශනය වූ චිත්රපටයේ මුල් දින ආදායම අඳ ගොළු බිහිරි අරමුදලට යොදවා ඇතැයි වාර්තාවෙයි. චිත්රපටය පිළිබඳ බොහෝ සෙයින් පැහැදුණු සිනමාස් සමාගමේ අධිපති කේ.ගුණනරත්නම් මහතා මුදල සඳහන් නොකල අත්සන යෙදූ චෙක් පතක් ලෙස්ටර් අත මත තැබීම ඔහු වෙනුවෙන් ලබාදුන් ඉහළම ඇගයීමක් ලෙස සැලකිය හැක. වසර කිහිපයකට ඉහත දී අසාර්ථක සිනමාකරුවෙකු ලෙස ක්ෂේත්රයෙන් කොන් කළ ලෙස්ටර් හට ඉමහත් ගෞරවයක් ලැබුණි. චිත්රපටයේ ගී නිර්මාණ සඳහා ද බොහෝ පැසසුම් ලැබුණි. ඒවායින් සමහර නිර්මාණයන් අදටත් නිරතුරු අසන්නට ලැබේ. ‘සංදේශය’ යනු එදා පහතට ඇද දැමු ලෙස්ටර් ජෙම්ස් පීරිස් මහතා යළි ක්ෂේත්රයට ගෙන ඒමට තුඩු දුන් නිර්මාණයකි. එය නොවන්නට ලෙස්ටර් නැමැති ඒ සුවිශේෂී සිනමාකරුවාගේ ඉන් පසුකාලීනව මෙරට සිනමාවට ඉටු වූ අමිල මෙහෙවර කිසිදින නොලැබෙන්නටද ඉඩ තිබුණි. එපමණකුදු නොවේ ගාමිණි ෆොන්සේකා නැමැති දැවැන්ත රංගධරයා සිනමා ලොව තුළ දැවැන්තයකු කරවීමටද අපමණ මෙහෙයක් මින් ඉටුවිය. සුනේත්රා පීරිස් මහත්මියට සිනමා ලොව දොරටු විවර කළේද, මෙම අපූර්ව නිර්මාණයයි. මෙකී සියලු කාරණා හේතුවෙන් ‘සංදේශය’ සිනමා නිර්මාණය කෙදිනක හෝ නොමියන නිර්මාණයක් ලෙසින් හෙල සිනමාවංශයට එක් වූ අමිල පරිච්ඡේදයක්ම වනු ඇත.
– නිර්මාණය ; ඩබ්.එන්.ඩී ධනුෂ්ක සංජය –
චිත්රපටයේ ගීත කිහිපයක් පහතින්
නිෂ්පාදනය – කේ. ගුණරත්නම්
අධ්යක්ෂණය – ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස්
කතාව – තිර රචනය – ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස්, බෙනඩික්ට් දොඩම්පේගම, කේ. ඒ. ඩබ්ලිව්. පෙරේරා
දෙබස් – කේ. ඒ. ඩබ්ලිව්. පෙරේරා
කැමරාකරණය – විලී බ්ලේක්
සංස්කරණය – ටයිටස් තොටවත්ත
කලා අධ්යක්ෂණය – ආරියවංශ වීරක්කොඩි
ගී තනු නිර්මාණය – සුනිල් ශාන්ත සංගීත සංයෝජන සහ
අධ්යක්ෂණය – ආර්. මුත්තුසාමි
පසුබිම් සංගීතය – කේ. ඒ. දයාරත්න
ගීත පදමාලා – අරිසෙන් අහුබුදු
ගීත සංඛ්යාව – 07
ගීත හා ගායන ශිල්පීන් –
කටේ කිරි සුවඳ – ධර්මදාස වල්පොල
රෑන ගිරා රෑන – ලතා වල්පොල
පුන්සඳ එළියයි – ලතා වල්පොල සහ පිරිස
පුර්තුගීසිකාරයා – එච්. ආර්. ජෝතිපාල / සිඩ්නි ආටිගල
කෝ හතුරෝ – මොහිදීන් බෙග් / ධර්මදාස වල්පොල
රැජිණ මමයි – ලතා / ධර්මදාස / මොහිදීන් බෙග්
සුදට සුදේ – ලතා වල්පොල
ගීත පටිගත කිරීම – වාහිනී චිත්රාගාරය –මදුරාසිය
ගීත පොත් – කරුණාධාර මුද්රණාලය
ග්රැමෆෝන් තැටි – හිස් මාස්ටර් වෙයිස් (එච් එම් වී)
රඟපෑ නළු නිළියන්:
ආනන්ද ජයරත්න – බණ්ඩාර රාළ , කාන්ති ගුණතුංග – සුමනා ගාමිණී ෆොන්සේකා – තම්මිට ආතර් වැන්ලැන්බර්ග් – (කපිතාන්) රෙග් වැන්කි්යුලන්බර්ග්- ලයිතාන් අයිරාංගනී සේරසිංහ – යසෝහාමි එඩී ජයමාන්න – රපියෙල් හියුගෝ ප්රනාන්දු – සලප්පු ආරච්චි බන්දු ගුණසේකර – පුංචප්පු ශේන් ගුණරත්න – ඩේවිඩ් ධර්මකීර්ති
ඇන්තනි සී. පෙරේරා – ශාන්ති ලේඛා
පරිශිලිත මූලාශ්ර
ශ්රී ලාංකේය සිනමා වංශය – නුවන් නයනජිත් කුමාර
2012.03.04 Sundaytimes පුවත්පත
මැවිලා පෙනේවි රූපේ – සුනිල් සෙනෙවි















Social