• Home »
  • Lifestyle »
  • මේ මොහොතේ ශ්‍රී ලංකාවේ ඇති අනපේක්ෂිත සහ අමුතු පාරිසරික අවදානම කුමක්ද? අප ආරක්ෂා වන්නේ කෙසේද?

මේ මොහොතේ ශ්‍රී ලංකාවේ ඇති අනපේක්ෂිත සහ අමුතු පාරිසරික අවදානම කුමක්ද? අප ආරක්ෂා වන්නේ කෙසේද?

මේ දිනවල ශ්‍රී ලංකාවේ පවතින මීදුම් තත්වය පිළිබඳ සැමටම ගැටලුවක් වී තිබේ. නමුත් එය මීදුම් තත්වයක් හෝ වැසි කාලගුණික තත්වයක් නොවේ. මෙය අප අවට ඇති වාතය දූශණය වීමෙන් ඇතිවූ පාරිසරික විපර්යාසයක් වන අතර ඒ හේතුවෙන් අපගේ සෞඛ්‍ය තත්වය තරමක් අවදානමක පවතී. මෙම කාලගුණික විපර්යාසය නිසා පෙරේදා දිනයේ හෙවත් නොවැම්බර් 05 වෙනිදා කොළඹ ඇමරිකානු තානාපති කාර්යාලයේ වායු තත්ව මාපංකය මඟින් මඟින් Air Quality Index (AQI) ඒකක 158ක් වාර්තා කර තිබෙන අතර අද උදෑසන වන විට 163ක් වාර්තා වී ඇත. 

හදිසියේම මෙබඳු තත්වයක් ඇතිවීමට බලපෑ ප්‍රධානම හේතුව ලෙස දැනට විද්වතුන් සැක පහළ කරන්නේ සෑම වසරකම ඉන්දියාවේ දිල්ලි නිම්නය ආශ්‍රිතව සිදුකරන විශාල වගාබිම් ගිනි ලෑම නිසා එන දුමාරය ( Delhi Smog), දකුණු දෙසට සහ ගිණිකොන දෙසට හමන ප්‍රබල වායු ප්‍රවාහ මඟින් දකුණු ඉන්දියාවටත්, ශ්‍රී ලංකාවටත් ගෙන ඒමයි….

මේ වන විට මෙම තත්වය දිල්ලි වලින් තරමක් පහව ගියත් ප්‍රබල වායු දහරා හැමීම මඟින් එම දුමාරය ශ්‍රී ලංකාවටත් බලපෑම් කර තිබේ. දැනට මෙම තත්වය රටේ අනිකුත් පෙදෙස් වලට කෙසේ බලපා ඇත්දැයි දැනගැනීමට නොහැකි නමුත් කොළඹ තත්වය මෙසේ සිදුවෙයි.  මෙම තත්වය තවත් මසක කාලයක් පුරාවට වුවද උත්සන්න වෙමින් වරින් වර පැවතිය හැකි නිසා ඒ පිළිබඳව ශ්‍රී ලංකාවේ සියළුම පුරවැසියන් දැනුවත් වීම හා නිසි ක්‍රියාමාර්ග ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ

 

මෙම ඉන්ඩෙක්සය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ U.S. Environmental Protection Agency (EPA) ආයතනය මඟින් සාදා ඇති අතර , මේ සූචකය සාදනු ලබන්නේ වාතයේ – 

– භූ මට්ටමේ ඕසෝන් ඝණත්වය 

– අංශුමය වායු දූෂණය 

– කාබන් මොනොක්සයිඩ් පරිමාව 

– සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් පරිමාව 

යන මේ සියල්ලේ පොදු ගණනයක් ලෙසය. 

 

යම් ප්‍රදේශයක වාතයේ ඉහත ඉන්ඩෙක්සයට ලැබෙන මාපක අගය – 

0-50 – අතර නම් එය යහපත් වායු තත්වයකි 

51-100 – අතර නම් එය තරමක් වාතය දූෂිත වූ තත්වයකි 

101-150 – අතර නම් එය වඩා සංවේදී සෞඛ්‍ය තත්වයන් සහිත අයට ශ්වසනාබාධ, උගුරේ ආබාධ ආදී යම් යම් සෞඛ්‍ය ගැටලු ඇතිවිය හැකි තත්වයකි 

151-200 – අතර නම් එය ප්‍රබල ලෙස අයහපත් වායු දූෂණ තත්වයක් වන අතර, බොහෝ දෙනාට විවිධ රෝග ලක්ෂණ මතුවිය හැක 

201-250 – හදිසි තත්වයක් ප්‍රකාශ කළ යුතු තරමේ ප්‍රබල වායු දූෂණ තත්වයකි

251-500 – ඉතාම බරපතළ ක්‍රියාමාර්ග ගතයුතු හදිසි තත්වයකි

PM2.5 යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ මයික්‍රොමීටර 2.5 ට වඩා අඩු විෂ්කම්භයක් ඇති වායුගෝලීය අංශු පදාර්ථ (PM) වන අතර එය මිනිස් හිසකෙස් වල විෂ්කම්භය 3% ක් පමණ වේ.

සාමාන්‍යයෙන් PM2.5 ලෙස ලියා ඇති මෙම කාණ්ඩයේ අංශු ඉතා කුඩා බැවින් ඒවා හඳුනාගත හැක්කේ ඉලෙක්ට්‍රෝන අන්වීක්ෂයකින් පමණි. ඒවා මයික්‍රොමීටර 10 ක් හෝ ඊට අඩු අංශු වන ඒවායේ සගයන් වන පීඑම් 10 ට වඩා කුඩා වන අතර ඒවා සිහින් අංශු ලෙසද හැඳින්වේ.

සියුම් අංශු විවිධ ප්‍රභවයන්ගෙන් පැමිණිය හැකිය. විදුලි බලාගාර, මෝටර් වාහන, ගුවන් යානා, නේවාසික දැව දැවීම, ලැව් ගිනි, කෘෂිකාර්මික දැවීම, ගිනිකඳු පුපුරා යාම සහ දූවිලි කුණාටු ඊට ඇතුළත් ය.

සමහර ඒවා කෙලින්ම වාතයට විමෝචනය වන අතර අනෙක් ඒවා වායු හා අංශු වායුගෝලයේ එකිනෙකා සමඟ අන්තර්ක්‍රියා කරන විට සෑදී ඇත.

නිදසුනක් ලෙස, බලාගාර වලින් විමෝචනය වන වායුමය සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් වාතයේ ඇති ඔක්සිජන් හා ජල බිඳිති සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කොට සල්ෆියුරික් අම්ලය ද්විතියික අංශුවක් ලෙස සාදයි.

 

PM2.5 භයානක වන්නේ ඇයි?

ඒවා ඉතා කුඩා හා සැහැල්ලු බැවින් සිහින් අංශු වඩා බර අංශු වලට වඩා වාතයේ රැඳී සිටියි. මෙය මිනිසුන් සහ සතුන් ශරීරයට ආශ්වාස කිරීමේ සම්භාවිතාව වැඩි කරයි. මයික්‍රොමීටර 2.5 ට වඩා අඩු අංශු වලට නාසය සහ උගුර මඟ හැර පෙණහලුවලට ගැඹුරට විනිවිද යාමට හැකි වන අතර සමහර ඒවා සංසරණ පද්ධතියට ඇතුළු විය හැකිය.

සියුම් අංශු වලට නිරාවරණය වීම සහ හෘදයෙන් හා පෙනහළු රෝගයෙන් නොමේරූ මරණය අතර සමීප සම්බන්ධතාවයක් අධ්‍යයනවලින් සොයාගෙන ඇත. ඇදුම, හෘදයාබාධ, බ්රොන්කයිටිස් සහ වෙනත් ශ්වසන ආබාධ වැනි නිදන්ගත රෝග අවුලුවාලීමට හෝ නරක අතට හැරීමට ද සියුම් අංශු වලට හැකියාව ඇත.

 

ඇමරිකානු වෛද්‍ය සංගමයේ ජර්නලයේ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අධ්‍යයනයකින් හෙළි වී ඇත්තේ PM2.5 දිගු කාලීනව නිරාවරණය වීමෙන් ධමනි වල සමරු තැන්පතු ඇතිවිය හැකි බවත්, සනාල දැවිල්ල හා ධමනි ඝන වීම නිසා හෘදයාබාධ හා හදිසි ආබාධ ඇතිවිය හැකි බවත්ය. 

 

ඇමරිකානු හෘද සංගමය PM2.5 හෘද සෞඛ්‍ය හා මරණ සඳහා ඇති බලපෑම ගැන අනතුරු අඟවා ඇත:

 

“පීඑම් <2.5 μm විෂ්කම්භය (පීඑම් 2.5) පැය කිහිපයක් සිට සති කිහිපයක් දක්වා නිරාවරණය වීමෙන් හෘද වාහිනී රෝග ආශ්‍රිත මරණ හා මාරාන්තික නොවන සිදුවීම් අවුලුවයි. දිගු කාලීන නිරාවරණයක් (උදා: අවුරුදු කිහිපයක්) හෘද වාහිනී මරණ අවදානම වැඩි කරන අතර විශාල වශයෙන් නිරාවරණය වූ ජන කොටස් තුළ ආයු අපේක්ෂාව අවුරුදු කිහිපයක් සිට මාස කිහිපයක් දක්වා අඩු කරයි. ”

 

මව්වරුන් සියුම් අංශු වලට නිරාවරණය වීම සහ උපත් ආබාධ අතර සම්බන්ධයක් ද වාර්තා කිහිපයක් මගින් තහවුරු කර ඇත.

 

ළමුන්, වැඩිහිටි වැඩිහිටියන් සහ පෙනහළු හා / හෝ හෘද රෝගවලින් පෙළෙන අය විශේෂයෙන් වාතයේ ඇති සියුම් අංශුවල අහිතකර බලපෑම් වලට ගොදුරු විය හැකි අතර සංසරණ PM2.5 සෞඛ්‍ය සම්පන්න නොවන මට්ටම ඉක්මවා යන විට විශේෂ පියවර ගත යුතුය..

 

PM2.5 ට එරෙහිව ඔබ ආරක්ෂා වන්නේ කෙසේද?

PM2.5 ප්‍රමාණය සෞඛ්‍ය සම්පන්න නොවන විට, නිරාවරණය අඩු කිරීමට සහ ඔබේ සෞඛ්‍යය ආරක්ෂා කිරීමට මෙම පියවර ගන්න:

ගෘහස්ථව රැඳී සිටිමින් හැකි සෑම විටම දූෂිත වාතය ඇතුළු වීමට ඉඩ සලසන සියලු කවුළු සහ විවෘත කිරීම් වසා දමන්න.

HEPA ෆිල්ටරයකින් සමන්විත වායු පවිතකාරකයක් සක්‍රිය කරන්න. වාතයෙන් සියුම් අංශු ඵලදායී ලෙස ඉවත් කළ හැක්කේ HEPA ෆිල්ටරයකට පමණි.

වායු සමීකරණවල ඇති බොහෝ වායු පෙරහන් HEPA ෆිල්ටර නොවන බැවින් දෙවැන්න වාතය පරිභෝජනය අඩු කරන අතර වාතය තල්ලු කිරීමට / අදින්නට මෝටරය වඩා වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කළ යුතුය. නමුත් වායුසමීකරණ යන්ත්රය නැවුම් වායු පරිභෝජනය සීමිත වන විට එය වාතය සංසරණය කිරීමට සහ කාමර උෂ්ණත්වය සිසිල් කිරීමට (හෝ උණුසුම් කිරීමට) උපකාරී වේ.

බොහෝ හෝ සියලු කවුළු වසා ඇති විට, හානිකර අංශු සහ වායුව (කාබන් මොනොක්සයිඩ් වැනි) ගොඩනැගීම වැළැක්වීම සඳහා ඉටිපන්දම්, සුවඳ දුම් හෝ දුම හෝ වායුව නිකුත් කරන උපකරණ ක්‍රියාත්මක නොකරන්න.

ඔබ සියලු කාලගුණික තත්වයන් යටතේ රිය පැදවිය යුතු මාර්ග රණශූරයෙක් නම්, අවම වශයෙන් HEPA සහ සක්‍රිය කාබන් ෆිල්ටර සහිත ඔබේ මෝටර් රථය සඳහා නියම වායු පවිත්‍කාරකයක් ලබා ගන්න. සාමාන්‍ය කාර් ෆිල්ටරයකට අන්වීක්ෂීය අංශු පමණක් නොව, රථවාහන පිටවීම නිසි ලෙස ඉවත් කිරීමට පවා නොහැකිය.

වායු දූෂණය දින ගණනාවක් පවතිනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන්නේ නම්, බලපෑමට ලක් නොවන ස්ථානයකට යාම ගැන සලකා බලන්න.

මෙම පෝෂ්‍ය පදාර්ථ ප්‍රමාණය වැඩි කිරීමෙන් PM2.5 ට එරෙහිව ඔබේ ශරීරයේ ප්‍රතිරෝධය වැඩි කරන්න.

ඔබ එළිමහනට යා යුතු නම්, එය කෙටි හා ඉක්මන් කර N95 හෝ ඊට වැඩි මුහුණු ආවරණයක් පැළඳ ගන්න.

 

 

 

Please follow and like us:
RSS
Follow by Email
Facebook0
Google+20
https://ucsc.cmb.ac.lk/students/blog/2019/11/%e0%b6%b8%e0%b7%9a-%e0%b6%b8%e0%b7%9c%e0%b7%84%e0%b7%9c%e0%b6%ad%e0%b7%9a-%e0%b7%81%e0%b7%8a%e2%80%8d%e0%b6%bb%e0%b7%93-%e0%b6%bd%e0%b6%82%e0%b6%9a%e0%b7%8f%e0%b7%80%e0%b7%9a-%e0%b6%87%e0%b6%ad/
Twitter20
Share20
0 votes